Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng và cam kết hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc hoàn thiện hành lang pháp lý về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả được xác định là nhiệm vụ mang tính then chốt. Sáng ngày 16/09/2025, tại khu vực miền Nam, Bộ Công Thương đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến Dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Ông Đặng Hải Dũng – Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công phát biểu khai mạc
Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Đặng Hải Dũng – Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng Nghị định mới thay thế Nghị định số 21/2011/NĐ-CP. Theo ông Dũng, đây không chỉ là yêu cầu cấp thiết để cụ thể hóa Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (được Quốc hội khóa XV thông qua tháng 6/2025), mà còn là “chìa khóa” để giải quyết áp lực năng lượng hiện nay.
Số liệu thống kê cho thấy, cường độ năng lượng của Việt Nam đang cao hơn khoảng 1,5 lần mức trung bình thế giới. Trong đó, ngành công nghiệp và xây dựng chiếm tới gần 60% tổng tiêu thụ năng lượng quốc gia. Đáng chú ý, nhu cầu điện giai đoạn 2019 – 2023 tăng bình quân 10 – 11%/năm, tạo ra áp lực cực lớn lên hạ tầng lưới điện và an ninh cung ứng.
Tuy nhiên, dư địa để tiết kiệm năng lượng vẫn còn rất lớn. Ước tính đến năm 2030, tiềm năng tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam có thể đạt 8 – 10% tổng mức tiêu thụ toàn quốc, tương đương khoảng 60 tỷ kWh điện. Việc khai thác hiệu quả nguồn “năng lượng sạch” này sẽ giúp tiết kiệm hàng tỷ USD chi phí và giảm phát thải hàng chục triệu tấn $CO_2$ mỗi năm, góp phần trực tiếp vào mục tiêu của Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030.
Trình bày tại hội nghị, ông Hoàng Việt Dũng – Phó Phòng Hiệu quả năng lượng và Chuyển đổi xanh cho biết, Dự thảo Nghị định lần này tập trung vào 4 nhóm nội dung trọng tâm nhằm tạo sự thay đổi căn bản trong quản lý nhà nước:
-
Siết chặt trách nhiệm: Quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm – nhóm đối tượng đang tiêu thụ hơn 50% tổng năng lượng toàn quốc.
-
Thúc đẩy chuyển đổi xanh: Khuyến khích mạnh mẽ việc đổi mới công nghệ, áp dụng các giải pháp chuyển đổi xanh trong các lĩnh vực trọng yếu như công nghiệp, giao thông và xây dựng.
-
Chuẩn hóa nguồn nhân lực: Bổ sung các quy định chặt chẽ về đào tạo, cấp và gia hạn chứng chỉ quản lý, kiểm toán năng lượng, đảm bảo đội ngũ chuyên môn có trình độ chuyên sâu.
-
Phân cấp mạnh mẽ: Tăng cường phân cấp cho địa phương, gắn trách nhiệm quản lý với thực tiễn, đồng thời kết nối chặt chẽ với các chương trình hỗ trợ khuyến công để thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh những nội dung cốt lõi, hội nghị đã chứng kiến những thảo luận sôi nổi từ các doanh nghiệp và chuyên gia, đặc biệt là về mô hình dịch vụ năng lượng (ESCO). Ông Cao Thế Tịnh – Phó Trưởng Ban Kinh Doanh, Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn khi triển khai thí điểm mô hình này.
Ông Tịnh thẳng thắn chỉ ra những “điểm nghẽn” hiện nay: thiếu quy định cụ thể về cách tính toán, quy đổi năng lượng để đánh giá kết quả tiết kiệm cho công trình ESCO; thiếu hướng dẫn về hợp đồng mẫu và đặc biệt là vướng mắc trong các quy định tài chính về bàn giao tài sản sau dự án. EVNSPC kiến nghị Bộ Công Thương cần có hướng dẫn chi tiết về cơ chế hoạt động của tổ chức dịch vụ năng lượng để doanh nghiệp an tâm đầu tư. Đồng thời, cần kiến nghị Bộ Tài chính tháo gỡ các quy định về nguồn vốn Nhà nước để doanh nghiệp điện lực có đủ cơ sở pháp lý tham gia vào các dự án nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ cao nhằm tối ưu hóa hiệu suất năng lượng.
Hội nghị đã nhận được hàng loạt ý kiến đóng góp tâm huyết từ Sở Công Thương các tỉnh, thành phố phía Nam, các trung tâm tiết kiệm năng lượng và các chuyên gia đầu ngành. Các ý kiến không chỉ dừng lại ở việc phản biện các điều khoản cụ thể mà còn đưa ra các giải pháp thực tiễn để Nghị định khi ban hành sẽ đi vào cuộc sống một cách dễ dàng và hiệu quả nhất.
Đại diện Ban soạn thảo khẳng định, tất cả các ý kiến đóng góp tại hội nghị sẽ được tổng hợp, nghiên cứu nghiêm túc để chỉnh lý, hoàn thiện Dự thảo. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo Nghị định có tính khả thi cao, minh bạch, tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng doanh nghiệp và người dân đồng lòng thực hiện sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, đóng góp thiết thực cho sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước.
Hoàng Phương
