Ngày 24/7 tại Hà Nội, Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam (VCIDA) chính thức ra mắt Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án và bổ nhiệm bà Phạm Hải Yến giữ chức Trưởng Ban. Với định hướng tập trung nghiên cứu, tham mưu và phát triển các dự án chiến lược, Ban được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng những nền tảng quan trọng để công nghiệp văn hóa từng bước trở thành một ngành kinh tế có đóng góp ngày càng lớn cho tăng trưởng của Việt Nam.
Việc thành lập Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án diễn ra trong bối cảnh công nghiệp văn hóa đang được xác định là một trong những lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển, đóng vai trò kết nối giữa bảo tồn di sản, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế. Đây cũng là bước đi nhằm cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới, trong đó đặt mục tiêu đưa các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP vào năm 2045.
Theo Quyết định số 13/2026/QĐ-TL của Ban Chấp hành Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án là đơn vị chuyên môn trực thuộc Hiệp hội, có chức năng nghiên cứu, tham mưu và đề xuất các chương trình, đề án, dự án chiến lược trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Bà Phạm Hải Yến, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội, được giao đảm nhiệm vai trò Trưởng Ban.
Điểm khác biệt của Ban không nằm ở chức năng triển khai hay phê duyệt dự án mà ở vai trò xây dựng nền tảng tri thức và cơ sở khoa học cho sự phát triển của ngành. Theo đó, Ban sẽ tập trung nghiên cứu các mô hình phát triển công nghiệp văn hóa trong và ngoài nước, xây dựng các bộ tiêu chí đánh giá, tham gia góp ý hoàn thiện bộ chỉ số công nghiệp văn hóa gắn với Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (VSIC), đồng thời đề xuất các dự án có khả năng tạo ra giá trị kinh tế từ tài nguyên văn hóa.
Một trong những nhiệm vụ được Ban ưu tiên là nghiên cứu phương pháp lượng hóa các nguồn tài nguyên văn hóa. Theo các chuyên gia, đây là tiền đề quan trọng để xác định đóng góp thực chất của công nghiệp văn hóa đối với nền kinh tế, đồng thời tạo cơ sở cho việc hoạch định chính sách, thu hút đầu tư và xây dựng các cơ chế hỗ trợ phù hợp với đặc thù của lĩnh vực này.
Để bảo đảm tính khả thi của các đề án, Ban đã thiết lập mạng lưới hợp tác với nhiều đơn vị tư vấn trong và ngoài nước, đồng thời triển khai khảo sát thực địa tại các địa phương giàu di sản văn hóa ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Những kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để đề xuất các mô hình phát triển gắn với bản sắc văn hóa từng vùng, hướng tới mục tiêu vừa bảo tồn di sản vừa tạo ra giá trị kinh tế bền vững.
Trong số các dự án đang được nghiên cứu, Liên hoan Quốc tế Nghệ thuật Ánh sáng Hà Nội được lựa chọn là mô hình thí điểm. Theo định hướng của Ban, đây không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn là mô hình kinh tế sáng tạo được thiết kế theo hướng xã hội hóa, kết hợp giữa nghệ thuật, công nghệ, du lịch và kinh tế đêm. Nếu được triển khai, dự án sẽ là cơ sở để nghiên cứu, hoàn thiện các tiêu chí đánh giá và xây dựng mô hình có thể nhân rộng tại các địa phương khác.
Bên cạnh việc phát triển các dự án cụ thể, Ban cũng đặt mục tiêu xây dựng những nền tảng lâu dài cho hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm nghiên cứu phát triển tài sản trí tuệ từ kho tàng di sản và truyền thuyết dân gian; phối hợp biên soạn giáo trình, tài liệu chuyên sâu về công nghiệp văn hóa; xây dựng thư viện số và kho dữ liệu tài sản trí tuệ mở phục vụ cộng đồng nghiên cứu, doanh nghiệp và các nhà sáng tạo.
Một điểm đáng chú ý là Ban được tổ chức theo nguyên tắc độc lập trong chuyên môn và minh bạch trong hoạt động. Ban chỉ thực hiện chức năng nghiên cứu, thẩm định và tham mưu, trong khi quyền quyết định các chương trình, dự án thuộc Ban Chấp hành Hiệp hội và các cơ quan quản lý nhà nước theo quy định. Đồng thời, nguyên tắc phòng ngừa xung đột lợi ích cũng sẽ được đưa vào quy chế hoạt động, bảo đảm tính khách quan trong quá trình thẩm định và tư vấn.
Trong 100 ngày đầu tiên, Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án sẽ trình Ban Chấp hành Hiệp hội ba sản phẩm nền tảng gồm dự thảo quy chế tổ chức và hoạt động, quy trình tiếp nhận và đánh giá dự án với bộ tiêu chí công khai, cùng báo cáo rà soát các lĩnh vực và địa bàn ưu tiên. Song song đó, Ban cũng mở cơ chế tiếp nhận sáng kiến và đề xuất từ các doanh nghiệp, tổ chức, chuyên gia và địa phương trên cả nước để tìm kiếm những mô hình có khả năng tạo sức lan tỏa cho ngành công nghiệp văn hóa.
Phát biểu tại lễ ra mắt, bà Phạm Hải Yến cho biết mục tiêu của Ban là đồng hành cùng các chủ thể sáng tạo để kiến tạo những giá trị mới trên nền tảng di sản văn hóa dân tộc. Theo bà, bên cạnh việc phát triển các dự án, Ban sẽ tập trung xây dựng những nền tảng mang tính hệ thống như bộ chỉ số quốc gia, số hóa tài nguyên văn hóa và mã hóa các ngành sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. “Chúng tôi nghiên cứu, thẩm định và tham mưu, và sẽ giữ đúng ranh giới đó để bảo đảm mọi khuyến nghị đều dựa trên tính khách quan và giá trị thực chất”, bà Phạm Hải Yến nhấn mạnh.
Sự ra đời của Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án được kỳ vọng sẽ bổ sung một mắt xích quan trọng trong quá trình xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Việt Nam, góp phần đưa các giá trị văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.
Hoàng Phương
