Trong môi trường kinh doanh liên tục biến động, câu hỏi không còn là doanh nghiệp có tổ chức đào tạo hay không, mà là mất bao lâu để một kiến thức mới trở thành năng lực và tạo ra kết quả. Từ câu chuyện của các doanh nghiệp lớn, Hội thảo “Xây dựng doanh nghiệp học tập trong thành phố học tập” cho thấy tốc độ học đang trở thành một biến số trực tiếp của năng lực cạnh tranh.
Sáng 8/10/2026, tại Nhà hát VOH, Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM tổ chức Hội thảo “Xây dựng doanh nghiệp học tập trong thành phố học tập: Học nhanh hơn sự thay đổi”, thuộc Tuần lễ Doanh nhân và Sách năm 2026.
Điểm đáng chú ý được các diễn giả đặt ra là doanh nghiệp có thể dành ngân sách lớn cho đào tạo nhưng vẫn chưa trở thành một tổ chức biết học. Khoảng cách nằm ở chỗ kiến thức sau khi được tiếp nhận có được đưa vào công việc, tạo ra thay đổi và cuối cùng đóng góp vào kết quả kinh doanh hay không.
Theo các diễn giả, tốc độ học phải được đặt trong chính “nhịp” vận hành của doanh nghiệp.
Nếu một doanh nghiệp đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong một năm, việc xác định năng lực mới cần thiết phải diễn ra ngay từ đầu. Sau đó, doanh nghiệp phải tính toán thời gian học, thử nghiệm, điều chỉnh và triển khai vào thực tế.
Một quý dành cho việc thay đổi năng lực có thể đồng nghĩa với việc doanh nghiệp chỉ còn ba quý để tạo kết quả. Nếu quá trình này kéo dài hơn, việc đạt mục tiêu kinh doanh có nguy cơ trở thành vấn đề may rủi thay vì kết quả của một hệ thống được quản trị chủ động.
Ông Nguyễn Khắc Nguyện, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), cho rằng lãnh đạo không nên chỉ giao chỉ tiêu mà cần cùng đội ngũ đặt câu hỏi về cách thức đạt mục tiêu. Khi một bộ phận được yêu cầu tăng trưởng, cần xác định họ sẽ làm khác điều gì, bắt đầu học từ thời điểm nào và bao lâu để biến cách làm mới thành năng lực.
Ông Nguyễn Khắc Nguyện, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB)
Cách tiếp cận này đưa hoạt động học tập ra khỏi phạm vi riêng của phòng nhân sự và đặt nó vào trung tâm của kế hoạch kinh doanh.
Một trong những câu chuyện được chia sẻ tại hội thảo đến từ Unilever Việt Nam. Bà Trịnh Mai Phương, Phó Chủ tịch phụ trách Nhân sự, cho biết doanh nghiệp phải liên tục xác định những năng lực mà thị trường sẽ cần trước khi nhu cầu đó trở thành cấp thiết.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, thay vì chỉ đào tạo theo cách truyền thống, doanh nghiệp có thể đưa nhân sự tới những thị trường phát triển trước để quan sát và học hỏi. Các nền tảng như Shopee, TikTok hay những đối tác công nghệ cũng có thể trở thành nguồn tri thức trực tiếp cho đội ngũ.
Bà Tiêu Yến Trinh, Tổng Giám đốc TalentNet
Điểm quan trọng không phải doanh nghiệp tự biết tất cả, mà là biết mình chưa biết gì và tìm được người có thể giúp tổ chức học nhanh hơn.
Tư duy này cũng xuất hiện trong câu chuyện về AI. Với những công nghệ mới, lãnh đạo không nhất thiết phải là người am hiểu nhất. Ngược lại, khả năng đặt câu hỏi và học từ những nhân sự trẻ hơn có thể trở thành một năng lực lãnh đạo quan trọng.
Bà Vưu Lệ Quyên, Tổng Giám đốc Biti’s, nhấn mạnh tinh thần làm mới bản thân ngay cả khi doanh nghiệp đã có hàng chục năm kinh nghiệm.
Theo bà, “học mỗi ngày, thực hành hàng ngày” không chỉ dành cho nhân viên. Người lãnh đạo cũng cần chấp nhận trạng thái chưa biết để tiếp cận tư duy mới.
Thay đổi còn thể hiện ở cách điều hành. Nếu trước đây lãnh đạo quen đưa ra câu trả lời và yêu cầu nhân viên thực hiện, tổ chức học tập đòi hỏi người đứng đầu biết lắng nghe nhiều hơn, khuyến khích nhân viên đưa ra ý tưởng và tạo điều kiện để những ý tưởng đó được thử nghiệm.
Khi người lãnh đạo trở thành người học trước, việc học mới có cơ hội trở thành văn hóa chung.
Ở góc độ rộng hơn, hội thảo đặt doanh nghiệp trong tiến trình xây dựng TP.HCM trở thành thành viên tiêu biểu của Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu UNESCO.
Theo Ban Tổ chức, một thành phố học tập không thể chỉ dựa vào trường học. Phần lớn thời gian trưởng thành của mỗi người diễn ra trong môi trường làm việc, vì vậy doanh nghiệp là một không gian quan trọng để hiện thực hóa học tập suốt đời.
Hệ giá trị được giới thiệu tại hội thảo gồm ba tầng: doanh nhân học tập, doanh nghiệp học tập và cộng đồng doanh nghiệp học tập. Từ việc người lãnh đạo tự học và làm gương, doanh nghiệp hình thành cơ chế học tập trong vận hành, sau đó mở rộng thành mạng lưới chia sẻ giữa các doanh nghiệp.
Với cách tiếp cận này, doanh nghiệp học tập không đơn thuần là nơi có nhiều khóa đào tạo. Đó là tổ chức có khả năng nhận diện điều mình chưa biết, học nhanh, thử nghiệm, sửa sai và biến tri thức thành kết quả.
Trong cuộc cạnh tranh mà công nghệ và mô hình kinh doanh liên tục thay đổi, doanh nghiệp có thể mua thêm máy móc, phần mềm hoặc thuê thêm nhân sự. Nhưng khả năng học nhanh và chuyển hóa kiến thức thành năng lực lại là lợi thế khó sao chép hơn.
Bài toán cuối cùng vì thế không phải học bao nhiêu, mà là học nhanh đến đâu và tạo ra thay đổi nhanh đến mức nào.
Hoàng Phương
