Từ các dây chuyền CNC tích hợp AI đến robot tự động phân loại, chà nhám và phun sơn, ngành gỗ Việt Nam đang bước vào cuộc chuyển đổi công nghệ lớn nhất trong nhiều năm qua. Triển lãm Smart Furniture Solutions 2026 (SFS 2026) được kỳ vọng trở thành “bản đồ xu hướng” của ngành nội thất trong thời đại sản xuất thông minh và chuyển đổi xanh.
Trong nhiều năm, ngành gỗ Việt Nam được biết đến như một trung tâm gia công lớn của thế giới nhờ lợi thế nhân công dồi dào và chi phí cạnh tranh. Tuy nhiên, bối cảnh thị trường toàn cầu đang thay đổi rất nhanh. Khi các tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm ngày càng siết chặt, mô hình sản xuất truyền thống bắt đầu bộc lộ nhiều giới hạn.
Đó cũng là lý do khiến trí tuệ nhân tạo (AI), robot và tự động hóa trở thành những từ khóa được nhắc đến nhiều nhất trong ngành gỗ thời gian gần đây.
Tại Việt Nam, làn sóng chuyển đổi này đang diễn ra mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Từ các doanh nghiệp xuất khẩu lớn đến những nhà máy quy mô vừa, nhiều đơn vị đã bắt đầu đầu tư dây chuyền sản xuất thông minh nhằm tối ưu chi phí, nâng năng suất và đáp ứng yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh đó, Triển lãm Quốc tế Giải pháp Nội thất Thông minh Việt Nam 2026 (Smart Furniture Solutions – SFS 2026) trở thành sự kiện được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.
Ngành gỗ Việt bước vào “cuộc chơi công nghệ”
Theo Ban tổ chức, SFS 2026 sẽ diễn ra từ ngày 27 đến 30/5 tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế WTC Expo Bình Dương, quy tụ hơn 1.000 gian hàng công nghệ, máy móc và giải pháp sản xuất dành cho ngành gỗ và nội thất.
Không chỉ đơn thuần là triển lãm thương mại, sự kiện năm nay được định vị như một trung tâm kết nối công nghệ mới cho ngành chế biến gỗ Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp 5.0.
Những năm gần đây, ngành gỗ Việt Nam trải qua nhiều biến động mạnh. Năm 2023 từng được xem là giai đoạn khó khăn khi nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ và châu Âu sụt giảm, kéo theo kim ngạch xuất khẩu toàn ngành giảm sâu.
Tuy nhiên, thị trường bắt đầu phục hồi từ năm 2024 và tăng tốc trở lại trong năm 2025. Đến quý I/2026, xuất khẩu gỗ Việt Nam tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, tạo động lực cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất.
Sự phục hồi này kéo theo một thay đổi lớn về tư duy đầu tư. Nếu trước đây nhiều doanh nghiệp ưu tiên mở rộng quy mô nhân công thì hiện nay, công nghệ mới là yếu tố được đặt lên hàng đầu.
Một doanh nghiệp sản xuất nội thất tại Bình Dương cho biết chi phí lao động tăng liên tục trong vài năm gần đây khiến mô hình sản xuất truyền thống không còn hiệu quả như trước. Bên cạnh đó, các khách hàng quốc tế hiện yêu cầu rất cao về độ đồng đều sản phẩm, tốc độ giao hàng và khả năng truy xuất dữ liệu sản xuất.
“Muốn giữ khách hàng thì buộc phải thay đổi”, đại diện doanh nghiệp này nói.
AI đang thay đổi nhà máy gỗ ra sao?
Khác với hình dung trước đây rằng AI chỉ xuất hiện trong ngành công nghệ, hiện trí tuệ nhân tạo đã bắt đầu len sâu vào nhiều công đoạn của ngành chế biến gỗ.
Ở khâu sơ chế, nhiều nhà máy đã sử dụng hệ thống camera AI để quét bề mặt gỗ và tự động phân loại nguyên liệu. Hệ thống này có thể nhận diện mắt chết, độ lệch màu, vết nứt hoặc khuyết tật trên bề mặt chỉ trong vài giây.
Trước đây, công việc này phụ thuộc gần như hoàn toàn vào kinh nghiệm của thợ kỹ thuật. Tuy nhiên, độ chính xác giữa các nhân sự thường không đồng đều, đặc biệt khi khối lượng sản xuất lớn.
Với AI, dữ liệu được xử lý theo tiêu chuẩn thống nhất, giúp doanh nghiệp giảm sai số và tối ưu tỷ lệ sử dụng nguyên liệu.
Một thay đổi đáng chú ý khác nằm ở các dây chuyền CNC thế hệ mới.
Nếu các máy CNC trước đây chủ yếu thực hiện thao tác cắt theo lập trình cố định, thì thế hệ tích hợp AI hiện có thể tự điều chỉnh tốc độ, lực cắt và quỹ đạo gia công tùy theo từng loại vật liệu.
Điều này giúp bề mặt sản phẩm mịn hơn, giảm lỗi kỹ thuật và hạn chế đáng kể tỷ lệ hao hụt.
Trong ngành gỗ, khâu làm nguội và chà nhám vốn được xem là “nút thắt cổ chai” vì tiêu tốn nhiều nhân công. Nay nhiều doanh nghiệp bắt đầu sử dụng robot chà nhám tự động có tích hợp AI để tính toán áp lực tiếp xúc và điều chỉnh độ mịn theo từng chi tiết sản phẩm.
Ở công đoạn sơn phủ, robot AI cũng đang thay thế dần lao động thủ công.
Nhờ khả năng kiểm soát lưu lượng sơn và quỹ đạo phun chính xác, các hệ thống này giúp giảm hao phí vật tư, đồng thời tạo lớp hoàn thiện đồng đều hơn so với phương pháp truyền thống.
Theo các doanh nghiệp, lợi ích lớn nhất của AI không chỉ nằm ở năng suất mà còn ở khả năng duy trì chất lượng ổn định trên quy mô lớn.
Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với các đơn hàng xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu, nơi khách hàng yêu cầu độ chính xác rất cao giữa các lô hàng.
Áp lực từ tiêu chuẩn xanh
Không chỉ chịu áp lực về giá và năng suất, doanh nghiệp ngành gỗ hiện còn đối mặt với hàng loạt quy định mới liên quan đến phát triển bền vững.
Tại châu Âu, Quy định chống phá rừng (EUDR) đang khiến nhiều doanh nghiệp phải rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng nguyên liệu.
Các thị trường lớn hiện không chỉ quan tâm sản phẩm đẹp hay giá cạnh tranh, mà còn yêu cầu minh bạch nguồn gốc gỗ, giảm phát thải carbon và tuân thủ tiêu chuẩn môi trường.
Điều này khiến chuyển đổi xanh trở thành yêu cầu bắt buộc thay vì lựa chọn mang tính hình thức.
Theo các chuyên gia, AI và chuyển đổi số có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.
Nhờ dữ liệu số hóa, doanh nghiệp có thể theo dõi toàn bộ hành trình nguyên liệu từ khâu khai thác đến sản xuất, lưu kho và xuất khẩu. Việc minh bạch dữ liệu giúp doanh nghiệp dễ dàng đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc từ đối tác quốc tế.
Bên cạnh đó, công nghệ mới còn giúp giảm tiêu hao vật tư, tiết kiệm điện năng và tối ưu vận hành nhà máy, từ đó góp phần giảm phát thải.
Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp xem đầu tư công nghệ là khoản đầu tư dài hạn để duy trì sức cạnh tranh trong tương lai.
Triển lãm công nghệ lớn của ngành gỗ
Theo Ban tổ chức, điểm nhấn của SFS 2026 là quy tụ hàng loạt thương hiệu máy móc, robot và công nghệ chế biến gỗ đến từ nhiều quốc gia.
Nhiều hệ thống robot sơn tự động, máy CNC tích hợp AI, công nghệ lựa màu gỗ thông minh và mô hình Smart Factory sẽ được trình diễn trực tiếp tại triển lãm.
Doanh nghiệp tham gia không chỉ để tìm kiếm khách hàng mà còn muốn tiếp cận xu hướng sản xuất mới đang diễn ra trên toàn cầu.
Ngoài hoạt động trưng bày, SFS 2026 còn tổ chức chuỗi hội thảo về chuyển đổi xanh, tiêu chuẩn quốc tế và đào tạo nhân lực cho ngành gỗ.
Các tổ chức như FSC Việt Nam, SGS Việt Nam và Trường Đại học Lâm nghiệp sẽ chia sẻ nhiều nội dung liên quan đến truy xuất nguồn gốc, chứng nhận quốc tế và giải pháp phát triển bền vững.
Theo giới chuyên môn, bài toán lớn của ngành gỗ Việt Nam hiện không còn nằm ở khả năng sản xuất, mà là cách nâng giá trị sản phẩm và xây dựng thương hiệu dài hạn.
Trong nhiều năm, doanh nghiệp Việt chủ yếu đóng vai trò gia công cho các thương hiệu quốc tế. Tuy nhiên, khi công nghệ sản xuất ngày càng phổ cập, lợi thế lao động giá rẻ sẽ dần thu hẹp.
Muốn đi xa hơn, doanh nghiệp buộc phải đầu tư vào thiết kế, công nghệ và phát triển hệ sinh thái sản xuất hiện đại.
SFS 2026 được kỳ vọng sẽ trở thành nơi kết nối các mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi đó.
Trong bối cảnh ngành nội thất toàn cầu đang bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng công nghệ và tiêu chuẩn xanh, AI có thể không còn là lựa chọn tương lai, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại và tăng trưởng.
Hoàng Phương – Tuyết Ngân
